با افزایش دوباره موارد ابتلا به کووید-۱۹ در ایران، جستوجو درباره علائم کرونای جدید ۱۴۰۵، «سویه جدید کرونا»، «گلودرد تیغی» و تفاوت کرونای جدید با آنفلوآنزا دوباره بیشتر شده است. بسیاری از افرادی که با گلودرد، سرفه، تب، بدندرد یا خستگی مواجه میشوند، این سؤال را دارند که آیا کرونا گرفتهاند یا با آنفلوآنزا و یک عفونت تنفسی دیگر روبهرو هستند.
واقعیت این است که تشخیص کرونای جدید تنها از روی یک یا دو علامت کار سادهای نیست. کووید-۱۹، آنفلوآنزا و حتی بعضی سرماخوردگیهای ویروسی علائم مشترک زیادی دارند. به همین دلیل، گلودرد شدید یا حتی تب و بدندرد بهتنهایی نمیتواند ابتلا به کرونا را اثبات کند.
از طرف دیگر، اصطلاحاتی مانند «کرونای تیغی» که در شبکههای اجتماعی و فضای مجازی استفاده میشوند، لزوماً نام علمی یک سویه جدید نیستند.
در ادامه این مطلب از داروشفا، به زبان ساده بررسی میکنیم علائم کرونای جدید چیست، گلودرد تیغی چه ارتباطی با کرونا دارد، کرونای جدید چه تفاوتی با آنفلوآنزا و سرما خوردگی دارد، برای سرفه و خلط چه باید کرد و چه علائمی نیازمند مراجعه به پزشک هستند.
خلاصه سریع: علائم کرونای جدید چیست؟
علائم کووید-۱۹ میتواند در افراد مختلف متفاوت باشد، اما مهمترین علائمی که ممکن است مشاهده شوند عبارتاند از:
- گلودرد
- سرفه خشک یا گاهی همراه با خلط
- تب یا احساس تب و لرز
- خستگی و بی حالی
- بدن درد و درد عضلانی
- سردرد
- گرفتگی بینی
- آبریزش بینی
- کاهش اشتها
- تهوع یا استفراغ در برخی افراد
- اسهال در برخی مبتلایان
- تنگی نفس در موارد جدی تر
نکته مهم این است که همه مبتلایان تمام این علائم را ندارند و حتی ممکن است یک فرد بدون تب به کووید مبتلا شده باشد.
همچنین بسیاری از این نشانهها در آنفلوآنزا و سایر عفونتهای تنفسی نیز دیده میشوند؛ بنابراین برای تشخیص قطعی نباید فقط به علائم تکیه کرد.
آیا کرونا در ایران دوباره زیاد شده است؟
بر اساس اعلام وزارت بهداشت در شهریور ۱۴۰۵، فعالیت برخی ویروسهای تنفسی از جمله کووید-۱۹ در ایران افزایش پیدا کرده است.
طبق دادههای نظام دیدهبانی عفونتهای تنفسی، در هفته منتهی به هشتم شهریور، حدود ۸.۳ درصد از افراد مراجعهکننده با علائم عفونت تنفسی که در نظام مراقبت بررسی شدهاند، از نظر کووید-۱۹ مثبت بودهاند.
البته این آمار یک نکته مهم دارد: عدد ۸.۳ درصد به این معنی نیست که ۸.۳ درصد کل جمعیت ایران کرونای جدید گرفتهاند. این درصد مربوط به افراد دارای علائم تنفسی است که در چارچوب نظام دیدهبانی مورد بررسی قرار گرفتهاند.
وزارت بهداشت همچنین تأکید کرده است که افزایش برخی شاخصهای مراقبتی به معنی ظهور یک ویروس تنفسی کاملاً جدید یا ایجاد شرایط بحرانی نیست.
بنابراین بهتر است بین دو موضوع تفاوت قائل شویم: افزایش دوباره موارد کووید در ایران تأیید شده است، اما هر مطلبی که درباره ظهور یک «ویروس کاملاً جدید» یا سویه بسیار خطرناک در فضای مجازی منتشر میشود، لزوماً صحیح نیست.
اسم کرونای جدید چیست؟
این سؤال این روزها زیاد پرسیده میشود، اما پاسخ آن کمی پیچیدهتر از یک نام ساده است.
ویروس SARS-CoV-2 از زمان آغاز همهگیری بارها تغییر کرده و زیرسویههای مختلفی از آن ایجاد شدهاند. به همین دلیل، در هر مقطع زمانی ممکن است چندین زیرسویه در کشورهای مختلف در گردش باشند.
سازمان جهانی بهداشت نیز زیرسویههایی را که از نظر گسترش و ویژگیهای ویروسی اهمیت دارند، تحت پایش قرار میدهد.
بنابراین بهتر است هر نامی که در شبکههای اجتماعی برای «کرونای جدید ایران» منتشر میشود، بدون تأیید منابع رسمی بهعنوان نام قطعی سویه غالب کشور در نظر گرفته نشود.
مهمتر از نام سویه برای بیشتر افراد این است که علائم بیماری را بشناسند، از انتقال عفونت به دیگران جلوگیری کنند و در صورت بروز علائم هشدار، بهموقع برای دریافت مراقبت پزشکی اقدام کنند.
علائم اولیه کرونای جدید ۱۴۰۵
شروع کووید در همه افراد یکسان نیست.
در برخی افراد ممکن است بیماری ابتدا با احساس خشکی یا درد گلو شروع شود. فرد دیگری ممکن است ابتدا احساس خستگی، سردرد یا بدندرد داشته باشد و فردی دیگر با تب، آبریزش بینی یا سرفه مواجه شود.
علائم اولیه احتمالی میتوانند شامل موارد زیر باشند:
گلودرد: ممکن است خفیف باشد یا هنگام بلع بیشتر احساس شود.
خستگی: بعضی افراد پیش از بروز سایر علائم احساس بیحالی یا کاهش انرژی دارند.
سردرد: سردرد میتواند همراه سایر علائم تنفسی ظاهر شود.
گرفتگی یا آبریزش بینی: برخلاف تصور قدیمی که کرونا را عمدتاً با تب و سرفه میشناخت، علائم بینی نیز ممکن است در کووید دیده شوند.
سرفه: شدت و نوع سرفه در افراد متفاوت است.
تب و لرز: تب یکی از علائم احتمالی است، اما نبود تب ابتلا به کرونای جدید را رد نمیکند.
گلودرد تیغی چیست و آیا نشانه کرونای جدید است؟
«گلودرد تیغی» یک اصطلاح رسمی پزشکی و نام یک بیماری یا سویه کرونا نیست.
این عبارت معمولاً برای توصیف گلودرد شدیدی استفاده میشود که فرد هنگام بلع آب دهان، غذا یا نوشیدنی احساس میکند؛ به شکلی که ممکن است آن را به احساس خراش یا بریدگی در گلو تشبیه کند.
به دلیل گزارش گلودرد در برخی مبتلایان به عفونتهای تنفسی، اصطلاح «کرونای تیغی» نیز در فضای مجازی رواج پیدا کرده است.
اما یک نکته بسیار مهم وجود دارد:
گلودرد تیغی به تنهایی به معنی ابتلا به کرونای جدید نیست.
گلودرد میتواند در بیماریهای ویروسی مختلف و همچنین برخی عفونتهای باکتریایی ایجاد شود. حتی خشکی هوا، تحریک مخاط گلو و عوامل دیگری نیز میتوانند گلودرد ایجاد کنند.
بنابراین اگر گلودرد شدیدی دارید، وجود یا عدم وجود سایر علائم و شرایط فرد نیز باید در نظر گرفته شود.

آیا گلودرد شدید یعنی سویه جدید کرونا خطرناک تر شده است؟
خیر؛ شدت یک علامت بهتنهایی نشاندهنده خطرناکتر شدن یک سویه نیست.
وزارت بهداشت درباره اصطلاح «گلودرد تیغی» اعلام کرده است که وجود این علامت به معنی ایجاد سویهای با شدت یا خطر بیشتر نیست.
برای ارزیابی خطر یک سویه، متخصصان عواملی مانند میزان بستری، بیماری شدید، مرگومیر، سرعت انتشار و توانایی ویروس در فرار از ایمنی را بررسی میکنند.
بنابراین نباید صرفاً بر اساس شدید بودن گلودرد نتیجه گرفت که با نوع خطرناکتری از کرونای جدید مواجه هستیم.
تفاوت کرونای جدید و آنفلوآنزا چیست؟
یکی از پرتکرارترین سؤالات این روزها این است:
«از کجا بفهمیم کرونا داریم یا آنفلوآنزا؟»
پاسخ کوتاه این است که در بسیاری از موارد نمیتوان فقط از روی علائم با اطمینان این دو بیماری را از یکدیگر تشخیص داد.
هر دو بیماری میتوانند باعث موارد زیر شوند:
- تب
- لرز
- گلودرد
- سرفه
- سردرد
- خستگی
- بدن درد
- گرفتگی یا آبریزش بینی
حتی علائم گوارشی نیز ممکن است در بعضی افراد دیده شوند.
در آنفلوآنزا، شروع ناگهانی تب، بدندرد، ضعف و سردرد میتواند برجسته باشد، اما این یک قانون قطعی برای تشخیص نیست.
کووید نیز ممکن است از یک بیماری بسیار خفیف شبیه سرماخوردگی تا یک عفونت جدیتر متغیر باشد.
به همین دلیل اگر تشخیص دقیق بیماری بر تصمیم درمانی اثر میگذارد، خصوصاً در افراد پرخطر، پزشک ممکن است آزمایش مناسب را توصیه کند.

تفاوت کرونای جدید و سرماخوردگی چیست؟
تشخیص کرونا از سرماخوردگی نیز همیشه ساده نیست.
در سرماخوردگی معمولاً علائمی مانند آبریزش بینی، عطسه، گرفتگی بینی، گلودرد و سرفه شایع هستند.
مشکل اینجاست که کووید نیز میتواند بسیاری از همین علائم را ایجاد کند.
بنابراین این باور که «اگر آبریزش بینی دارم پس کرونا نیست» صحیح نیست.
از طرف دیگر، هر آبریزش بینی یا گلودردی نیز به معنی ابتلا به کرونا نیست.
شدت علائم، سابقه تماس با فرد بیمار، شرایط جسمانی فرد و در صورت لزوم نتیجه آزمایش میتواند به تشخیص کمک کند.
آیا کرونا بدون تب هم ممکن است؟
بله.
تب یکی از علائم شناختهشده کووید است، اما همه افراد مبتلا تب نمیکنند.
ممکن است فردی تنها با گلودرد، سرفه، گرفتگی بینی، خستگی یا سردرد مواجه شود.
به همین دلیل، نبود تب بهتنهایی نمیتواند کرونا را رد کند.
این موضوع بهخصوص زمانی اهمیت دارد که فرد با سالمندان، بیماران دارای ضعف سیستم ایمنی یا سایر افراد آسیبپذیر زندگی میکند.
سرفه کرونای جدید خشک است یا خلط دار؟
سرفه در کرونای جدید میتواند شکلهای متفاوتی داشته باشد.
سرفه خشک یکی از علائم شناختهشده بیماری است، اما بعضی افراد ممکن است ترشحات تنفسی یا خلط نیز داشته باشند.
وجود خلط بهتنهایی نشان نمیدهد که فرد حتماً عفونت باکتریایی دارد و نباید صرفاً به دلیل خلط، آنتیبیوتیک مصرف کرد.
رنگ خلط نیز بهتنهایی معیار قابل اعتمادی برای تشخیص ویروسی یا باکتریایی بودن بیماری نیست.
اگر سرفه شدید یا طولانی شده، با تنگی نفس همراه است یا وضعیت عمومی فرد رو به بدتر شدن است، ارزیابی پزشکی اهمیت دارد.

استیل سیستئین برای سرفه و خلط کرونای جدید مفید است؟
استیلسیستئین یا N-acetylcysteine (NAC) دارویی با خاصیت موکولیتیک است؛ یعنی میتواند غلظت ترشحات تنفسی را کاهش دهد و خارج کردن خلط را در شرایط مناسب آسانتر کند.
اما اینجا باید یک تفاوت مهم را در نظر گرفت:
کمک به رقیق شدن خلط با درمان ویروس کرونا یکسان نیست.
استیلسیستئین را نباید بهعنوان داروی اختصاصی درمان کووید در نظر گرفت و مصرف آن برای همه افرادی که کرونا گرفتهاند نیز ضرورت ندارد.
نوع سرفه، سن فرد، بیماریهای زمینهای و داروهای مصرفی در انتخاب درمان اهمیت دارند.
اگر درباره عملکرد این دارو و موارد استفاده آن سؤال دارید، میتوانید مقاله کامل داروشفا درباره «استیل سیستئین برای ریه و خلط» را مطالعه کنید.
برای کرونای جدید چه بخوریم؟
در موارد خفیف بیماری، یکی از مهمترین اقدامات جلوگیری از کمآبی بدن و تأمین مایعات کافی است.
آب، سوپ و سایر مایعات مناسب میتوانند به تأمین آب بدن کمک کنند. اگر اشتهای فرد کاهش یافته است، بهتر است غذاهای قابل تحمل و متناسب با وضعیت او مصرف شود.
هیچ ماده غذایی مشخصی وجود ندارد که بتواند ویروس کرونای جدید را مستقیماً از بین ببرد.
بنابراین ادعاهایی مانند درمان سریع کرونا با یک میوه، دمنوش یا مکمل خاص باید با احتیاط بررسی شوند.
رژیم غذایی متعادل و دریافت مواد مغذی مورد نیاز بدن مهم است، اما مکملها و مواد غذایی جای درمان پزشکی لازم را نمیگیرند.
برای گلودرد کرونای جدید چه کنیم؟
در گلودردهای خفیف، اقدامات ساده حمایتی ممکن است باعث احساس راحتی بیشتر شوند.
نوشیدن مایعات کافی، استراحت و جلوگیری از خشک شدن گلو میتواند مفید باشد. بعضی افراد با مایعات گرم یا غرغره آبنمک ولرم احساس بهتری پیدا میکنند.
در صورت نیاز به داروی ضد درد یا تب نیز باید وضعیت فرد، بیماریهای زمینهای و سایر داروهای مصرفی در نظر گرفته شود.
اما اگر درد گلو به حدی شدید است که فرد نمیتواند مایعات بنوشد، بلع بسیار دشوار شده یا نشانههای کمآبی ایجاد شده است، بهتر است برای ارزیابی پزشکی اقدام شود.
آیا برای کرونای جدید آنتی بیوتیک بخوریم؟
خیر، آنتیبیوتیک درمان ویروس کرونا نیست.
آنتیبیوتیکها برای درمان عفونتهای باکتریایی استفاده میشوند و روی SARS-CoV-2 اثر مستقیم ندارند.
مصرف خودسرانه آنتیبیوتیک در یک عفونت ویروسی نهتنها لزوماً باعث بهبود سریعتر نمیشود، بلکه میتواند عوارض جانبی و مقاومت میکروبی ایجاد کند.
اگر پزشک تشخیص دهد که علاوه بر بیماری ویروسی، عفونت باکتریایی نیز وجود دارد، ممکن است آنتیبیوتیک تجویز شود.
درمان کرونای جدید چیست؟
در بسیاری از افراد سالم با بیماری خفیف، درمان بر کنترل علائم، استراحت، مصرف مایعات و پایش وضعیت بیمار متمرکز است.
اما درمان همه افراد یکسان نیست.
افرادی که در معرض خطر بالاتر بیماری شدید قرار دارند ممکن است به ارزیابی زودهنگام پزشک نیاز داشته باشند؛ زیرا برخی درمانهای ضدویروسی باید در روزهای ابتدایی بیماری آغاز شوند.
به همین دلیل، سالمندان، افراد دارای نقص یا ضعف سیستم ایمنی و بیماران دارای برخی بیماریهای زمینهای بهتر است پس از شروع علائم، مراجعه و دریافت مشاوره پزشکی را به تأخیر نیندازند.
از مصرف خودسرانه داروهای نسخهای، آنتیبیوتیکها، کورتونها و ترکیباتی که در شبکههای اجتماعی بهعنوان «درمان کرونا» معرفی میشوند، خودداری کنید.
کرونای جدید چند روز طول می کشد؟
مدت بیماری در همه افراد یکسان نیست.
نوع پاسخ سیستم ایمنی، سن، وضعیت سلامت عمومی، سابقه بیماریهای زمینهای و شدت عفونت میتوانند بر طول دوره بیماری اثر بگذارند.
در بعضی افراد علائم طی چند روز رو به بهبود میروند، در حالی که در برخی دیگر سرفه یا خستگی ممکن است مدت بیشتری باقی بماند.
بنابراین نمیتوان یک عدد ثابت را برای همه مبتلایان اعلام کرد.
اگر به جای بهبود تدریجی، علائم شدیدتر شوند یا پس از یک دوره بهبود دوباره تب و حال عمومی نامناسب ایجاد شود، بهتر است فرد ارزیابی پزشکی شود.
آیا از دست دادن بویایی هنوز نشانه کروناست؟
اختلال بویایی و چشایی از علائم بسیار شناختهشده موجهای اولیه کووید بود.
این علائم همچنان میتوانند در کووید رخ دهند، اما نبود آنها کرونا را رد نمیکند.
بنابراین اگر فردی گلودرد، سرفه و خستگی دارد ولی حس بویایی او طبیعی است، نمیتوان فقط بر همین اساس گفت که کرونا ندارد.
بهطور کلی، الگوی علائم کووید با تغییر زیرسویهها و افزایش ایمنی جمعیت نسبت به سالهای ابتدایی همهگیری تغییر کرده و تشخیص بیماری بر اساس یک علامت خاص قابل اعتماد نیست.
چه کسانی باید بیشتر مراقب کرونای جدید باشند؟
اگرچه بسیاری از موارد کووید خفیف هستند، خطر بیماری شدید برای همه افراد یکسان نیست.
افراد مسن، کسانی که سیستم ایمنی ضعیفی دارند و افراد مبتلا به برخی بیماریهای زمینهای ممکن است بیشتر در معرض عوارض بیماری قرار داشته باشند.
این افراد بهتر است در صورت بروز علائم مشکوک، بهخصوص تب، سرفه یا علائم تنفسی، زودتر با پزشک یا مرکز درمانی مشورت کنند.
اهمیت مراجعه زودهنگام فقط به تشخیص مربوط نیست؛ بعضی درمانهای اختصاصی در افراد واجد شرایط زمانی بیشترین فایده را دارند که در روزهای ابتدایی بیماری شروع شوند.
علائم خطر کرونای جدید چیست؟
بیشتر گلودردها و عفونتهای تنفسی به اورژانس نیاز ندارند، اما بعضی نشانهها باید جدی گرفته شوند.
از جمله علائم هشدار میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- دشواری در تنفس یا تنگی نفس قابل توجه
- درد یا فشار مداوم در قفسه سینه
- گیجی جدید
- کاهش سطح هوشیاری
- مشکل در بیدار ماندن
- تغییر غیرطبیعی رنگ لب ها، پوست یا بستر ناخن ها
- بدتر شدن قابل توجه وضعیت عمومی
این فهرست شامل تمام شرایط اورژانسی نیست. اگر علامتی شدید، غیرعادی یا نگرانکننده ایجاد شده است، دریافت مراقبت پزشکی را به تعویق نیندازید.
چگونه از انتقال کرونا به خانواده جلوگیری کنیم؟
کووید عمدتاً از طریق ذرات تنفسی منتقل میشود. به همین دلیل اگر علائم عفونت تنفسی دارید، بهتر است تا حد امکان تماس نزدیک با دیگران، خصوصاً افراد آسیبپذیر، را کاهش دهید.
تهویه مناسب محیطهای بسته اهمیت زیادی دارد. باز کردن پنجرهها یا افزایش جریان هوای تازه میتواند به کاهش تجمع ذرات تنفسی در فضای بسته کمک کند.
رعایت بهداشت دست و پوشاندن دهان و بینی هنگام سرفه یا عطسه نیز اهمیت دارد.
در محیطهای شلوغ یا هنگام تماس نزدیک با فرد دارای علائم، استفاده صحیح از ماسک مناسب نیز میتواند احتمال انتقال عفونتهای تنفسی را کاهش دهد.
آیا کرونای جدید خطرناک تر است؟
افزایش تعداد موارد بیماری لزوماً به معنی خطرناکتر شدن ویروس نیست.
برای اینکه مشخص شود یک زیرسویه نسبت به انواع قبلی خطر بیشتری ایجاد میکند، باید شاخصهایی مانند میزان بیماری شدید، بستری و مرگومیر بررسی شوند.
بر اساس اطلاعات فعلی، صرف وجود علائمی مانند گلودرد شدید یا افزایش تعداد موارد ابتلا دلیل کافی برای نتیجهگیری درباره شدیدتر شدن بیماری نیست.
با این حال، این موضوع به معنی بیخطر بودن کووید برای همه افراد نیز نیست.
افراد پرخطر همچنان باید بیماری را جدی بگیرند و در صورت بروز علائم برای دریافت راهنمایی پزشکی مناسب اقدام کنند.
سوالات متداول FAQ
اولین علامت کرونای جدید چیست؟
یک علامت ثابت برای همه افراد وجود ندارد. بیماری ممکن است با گلودرد، خستگی، سردرد، تب، سرفه یا علائم بینی شروع شود.
آیا گلودرد تیغی حتماً کروناست؟
خیر. «گلودرد تیغی» اصطلاحی توصیفی است و گلودرد شدید میتواند در بیماریهای مختلف دیده شود. برای تشخیص کرونا نمیتوان تنها به این علامت تکیه کرد.
آیا کرونا بدون تب امکان دارد؟
بله. بعضی مبتلایان به کووید تب ندارند و ممکن است تنها علائمی مانند گلودرد، سرفه، آبریزش بینی یا خستگی داشته باشند.
کرونا سرفه خشک دارد یا خلط دار؟
هر دو حالت ممکن است دیده شوند. سرفه خشک شایع است، اما برخی افراد ممکن است ترشحات تنفسی و خلط نیز داشته باشند.
آیا استیل سیستئین کرونا را درمان می کند؟
خیر. استیلسیستئین دارویی موکولیتیک است که در شرایط مناسب میتواند به رقیق شدن ترشحات کمک کند، اما درمان اختصاصی ویروس کرونا محسوب نمیشود.
برای کرونا آنتی بیوتیک مصرف کنیم؟
خیر. آنتیبیوتیک روی ویروس کرونا اثر ندارد، مگر اینکه پزشک وجود یک عفونت باکتریایی را تشخیص دهد و برای آن آنتیبیوتیک تجویز کند.
چگونه کرونا را از آنفلوآنزا تشخیص دهیم؟
علائم این دو بیماری همپوشانی زیادی دارند و همیشه نمیتوان آنها را فقط بر اساس علائم از یکدیگر جدا کرد. در موارد لازم، آزمایش و ارزیابی پزشک میتواند کمککننده باشد.
آیا آبریزش بینی می تواند علامت کرونا باشد؟
بله. گرفتگی و آبریزش بینی ممکن است در کووید دیده شوند و وجود آنها به معنی رد شدن کرونا نیست.
آیا از دست دادن بویایی هنوز در کرونا دیده می شود؟
ممکن است رخ دهد، اما نبود اختلال بویایی به معنی نداشتن کرونا نیست.
چه زمانی برای کرونا باید به پزشک مراجعه کنیم؟
افراد پرخطر بهتر است در شروع بیماری زودتر مشورت پزشکی دریافت کنند. همچنین در صورت تنگی نفس، درد یا فشار مداوم قفسه سینه، گیجی، کاهش سطح هوشیاری یا بدتر شدن قابل توجه وضعیت عمومی باید سریعتر برای دریافت مراقبت پزشکی اقدام کرد.
جمع بندی
موارد کووید-۱۹ در ایران دوباره افزایش پیدا کردهاند، اما افزایش موارد به معنی ظهور یک ویروس کاملاً جدید یا الزاماً خطرناکتر نیست.
گلودرد، سرفه، تب، خستگی، سردرد، بدن درد، گرفتگی یا آبریزش بینی و در برخی افراد علائم گوارشی میتوانند از علائم کرونا باشند. با این حال، بسیاری از این علائم در آنفلوآنزا و سرماخوردگی نیز دیده میشوند.
اصطلاح «گلودرد تیغی» نیز نام علمی یک سویه کرونا نیست و گلودرد شدید بهتنهایی ابتلا به کووید را ثابت نمیکند.
اگر سرفه با خلط همراه باشد، برخی داروهای موکولیتیک مانند استیلسیستئین در شرایط مناسب برای رقیق کردن ترشحات استفاده میشوند، اما نباید آنها را درمان اختصاصی کرونا دانست.
در نهایت، اگر علائم شدید دارید، جزو گروههای پرخطر هستید یا وضعیتتان به جای بهتر شدن رو به وخامت است، خوددرمانی را جایگزین ارزیابی پزشکی نکنید.
این مقاله با هدف افزایش آگاهی عمومی تهیه شده است و جایگزین تشخیص، تجویز یا توصیه اختصاصی پزشک یا داروساز نیست.



