HPV چیست؟

واقعیت این است که HPV یکی از شایع‌ترین عفونت‌های ویروسی در جهان محسوب می‌شود و میلیون‌ها نفر در طول زندگی خود حداقل یک بار با آن مواجه می‌شوند. با این حال، ابتلا به اچ پی وی به معنای ابتلا به سرطان یا حتی بروز علائم نیست. در بسیاری از افراد، سیستم ایمنی بدن می‌تواند طی یک تا دو سال ویروس را بدون نیاز به درمان خاصی کنترل و پاکسازی کند.

اگر عبارت HPV یا ویروس پاپیلومای انسانی را در گوگل جستجو کرده‌اید، احتمالاً با سوالات زیادی روبه‌رو شده‌اید؛ آیا HPV همان زگیل تناسلی است؟ آیا همه افراد مبتلا به HPV دچار سرطان می‌شوند؟ آیا این ویروس درمان دارد؟ و واکسن گارداسیل چه نقشی در پیشگیری از آن ایفا می‌کند؟

آنچه اهمیت دارد، شناخت انواع HPV، راه‌های انتقال، علائم، روش‌های تشخیص و مهم‌تر از همه، آگاهی از راهکارهای پیشگیری مانند واکسیناسیون است. در این مقاله تلاش کرده‌ایم به زبان ساده و بر پایه منابع علمی معتبر، هر آنچه لازم است درباره اچ پی وی بدانید را توضیح دهیم.

ویروس HPV چیست؟

همه انواع اچ پی وی خطرناک نیستند. برخی فقط باعث ایجاد زگیل‌های پوستی یا زگیل تناسلی می‌شوند و برخی دیگر در صورت ماندگاری طولانی‌مدت در بدن، می‌توانند احتمال بروز برخی سرطان‌ها را افزایش دهند.

HPV مخفف عبارت Human Papillomavirus یا ویروس پاپیلومای انسانی است. این ویروس گروه بزرگی از ویروس‌ها را شامل می‌شود که تاکنون بیش از ۲۰۰ نوع مختلف از آن شناسایی شده است.

ویروس HPV سلول‌های پوست و مخاط بدن را آلوده می‌کند. به همین دلیل ممکن است دهانه رحم، واژن، آلت تناسلی، مقعد، دهان یا گلو را درگیر کند.

نکته مهم این است که بسیاری از افراد هیچ علامتی ندارند و حتی از ابتلای خود نیز مطلع نیستند؛ اما همچنان می‌توانند ویروس را به شریک جنسی خود منتقل کنند.

آیا HPV همان زگیل تناسلی است؟

یکی از رایج‌ترین باورهای اشتباه این است که اچ پی وی و زگیل تناسلی یک بیماری هستند.

در واقع، زگیل تناسلی فقط یکی از پیامدهای برخی انواع HPV است.

به بیان ساده:

بعضی از انواع HPV باعث ایجاد زگیل تناسلی می‌شوند.
بعضی دیگر هیچ زگیلی ایجاد نمی‌کنند اما ممکن است در صورت باقی ماندن در بدن، خطر تغییرات سلولی را افزایش دهند.
بسیاری از انواع HPV نیز بدون ایجاد هیچ علامتی از بدن پاک می‌شوند.

بنابراین، نداشتن زگیل به معنای نداشتن HPV نیست.

چرا HPV تا این اندازه شایع است؟

یکی از دلایل شیوع بالای HPV این است که انتقال آن بسیار آسان است و بسیاری از افراد مبتلا هیچ علامتی ندارند. به همین دلیل ممکن است فرد بدون اطلاع از ابتلای خود، ویروس را به شریک جنسی منتقل کند.

از طرفی، سیستم ایمنی بدن در بیشتر افراد موفق می‌شود طی یک تا دو سال ویروس را از بین ببرد. همین موضوع باعث می‌شود بسیاری از افراد هرگز متوجه ابتلای خود نشوند.

برای اطلاعات بیشتر درباره ماندگاری این ویروس مقاله «HPV چند سال در بدن می‌ ماند؟» را مطالعه نمایید.

انواع HPV

به طور کلی، انواع HPV به دو گروه تقسیم می‌شوند:

HPV کم‌ خطر

این گروه معمولاً باعث سرطان نمی‌شود و بیشتر با ایجاد زگیل تناسلی یا زگیل‌های پوستی شناخته می‌شوند.

رایج‌ترین انواع کم‌خطر عبارت‌اند از:

نوع HPV	احتمال ایجاد زگیل	خطر سرطان
HPV 6	زیاد	بسیار کم
HPV 11	زیاد	بسیار کم

حدود ۹۰ درصد زگیل‌های تناسلی توسط همین دو تیپ ایجاد می‌شوند.

HPV پرخطر

برخی تیپ‌های اچ پی وی در صورت باقی ماندن طولانی‌مدت در بدن، می‌توانند باعث تغییرات سلولی شوند. این تغییرات در صورت تشخیص ندادن و درمان نشدن، ممکن است در طول سال‌ها به سرطان منجر شوند.

مهم‌ترین انواع پرخطر عبارت‌اند از:

نوع HPV	میزان خطر
HPV 16	بسیار بالا
HPV 18	بسیار بالا
HPV 31	بالا
HPV 33	بالا
HPV 45	بالا
HPV 52	بالا
HPV 58	بالا

این موضوع به این معنا نیست که هر فرد مبتلا به این تیپ‌ها حتماً به سرطان مبتلا می‌شود. در اغلب افراد، سیستم ایمنی ویروس را کنترل می‌کند و تنها درصد کمی از عفونت‌های ماندگار ممکن است به تغییرات پیش‌سرطانی منجر شوند.

HPV چگونه منتقل می‌ شود؟

اصلی‌ترین راه انتقال HPV تماس مستقیم پوست با پوست در ناحیه تناسلی است.

راه‌های انتقال عبارت‌اند از:

• رابطه جنسی واژینال
• رابطه جنسی مقعدی
• رابطه جنسی دهانی
• تماس پوست با پوست در ناحیه تناسلی
• تماس با زگیل تناسلی فرد آلوده
• انتقال از فردی که هیچ علامتی ندارد

یکی از ویژگی‌های اچ پی وی این است که برای انتقال آن، وجود زگیل یا علائم ظاهری ضروری نیست. فردی که کاملاً سالم به نظر می‌رسد نیز ممکن است ناقل ویروس باشد.

آیا HPV از طریق دست دادن یا استفاده از سرویس بهداشتی منتقل می‌ شود؟

این یکی از باورهای اشتباه رایج است.

HPV معمولاً از طریق تماس‌های روزمره مانند:

• دست دادن
• بغل کردن
• استفاده از ظروف مشترک
• استفاده از استخر
• استفاده از سرویس بهداشتی عمومی

منتقل نمی‌ شود.

مسیر اصلی انتقال، تماس مستقیم پوست با پوست در ناحیه تناسلی است.

آیا استفاده از کاندوم از انتقال HPV جلوگیری می‌ کند؟

استفاده صحیح از کاندوم خطر انتقال HPV را کاهش می‌دهد، اما آن را به صفر نمی‌رساند.

دلیل این موضوع آن است که اچ پی وی می‌تواند از طریق قسمت‌هایی از پوست منتقل شود که توسط کاندوم پوشانده نمی‌شوند.

بنابراین، بهترین راهکار پیشگیری ترکیبی از موارد زیر است:

واکسیناسیون
رعایت اصول رابطه جنسی ایمن
انجام غربالگری منظم در زنان
مراجعه به پزشک در صورت مشاهده علائم

علائم HPV در زنان و مردان؛ آیا همیشه نشانه‌ ای وجود دارد؟

یکی از دلایلی که ویروس اچ پی وی به‌راحتی در جامعه منتشر می‌شود، این است که بیشتر افراد مبتلا هیچ علامتی ندارند. در واقع، ممکن است فرد سال‌ها ناقل ویروس باشد، بدون اینکه از ابتلای خود اطلاع داشته باشد.

شدت علائم به نوع ویروس، وضعیت سیستم ایمنی و محل درگیری بستگی دارد. برخی انواع اچ پی وی تنها باعث زگیل می‌شوند، در حالی که برخی دیگر ممکن است بدون ایجاد هیچ علامت ظاهری، تغییراتی در سلول‌های بدن ایجاد کنند.

علائم HPV در زنان

در بسیاری از زنان، عفونت HPV هیچ نشانه‌ای ایجاد نمی‌کند و تنها در آزمایش پاپ اسمیر یا تست HPV تشخیص داده می‌شود.

در صورت بروز علائم، ممکن است موارد زیر مشاهده شود:

• زگیل‌ های کوچک یا خوشه‌ ای در ناحیه تناسلی
• برجستگی‌ های همرنگ پوست یا صورتی‌ رنگ
• خارش یا سوزش خفیف
• احساس ناراحتی هنگام رابطه جنسی
• خونریزی غیرطبیعی (در موارد خاص و نیازمند بررسی پزشکی)

باید توجه داشت که خونریزی یا ترشحات غیرطبیعی همیشه به اچ پی وی مربوط نیست و می‌تواند دلایل دیگری نیز داشته باشد؛ بنابراین مراجعه به پزشک ضروری است.

علائم HPV در مردان

مردان نیز ممکن است بدون هیچ علامتی به اچ پی وی مبتلا شوند. به همین دلیل، آن‌ها می‌توانند بدون اطلاع، ویروس را به شریک جنسی خود منتقل کنند.

در صورت بروز علائم، ممکن است موارد زیر دیده شود:

• زگیل روی آلت تناسلی
• زگیل اطراف مقعد
• زگیل در کشاله ران
• زگیل در ناحیه دهان یا گلو (در برخی موارد)

این ضایعات معمولاً دردناک نیستند، اما ممکن است باعث خارش، ناراحتی یا نگرانی فرد شوند.

برای اطلاعات بیشتر در این باره مقاله «HPV در مردان» را مطالعه نمایید.

زگیل تناسلی چه شکلی است؟

زگیل تناسلی یکی از شناخته‌شده‌ترین علائم برخی انواع اچ پی وی است. این زگیل‌ها معمولاً به‌صورت برجستگی‌های کوچک، نرم و همرنگ پوست یا صورتی‌رنگ ظاهر می‌شوند.

ویژگی‌های زگیل تناسلی:

• ممکن است تکی یا به‌ صورت خوشه‌ ای باشند.
• گاهی ظاهری شبیه گل‌ کلم دارند.
• اندازه آن‌ها از چند میلی‌ متر تا چند سانتی‌ متر متغیر است.
• معمولاً بدون درد هستند، اما ممکن است خارش یا سوزش ایجاد کنند.

وجود هر برجستگی در ناحیه تناسلی به معنای زگیل تناسلی نیست. برخی ضایعات پوستی، التهاب‌ها یا بیماری‌های دیگر نیز می‌توانند ظاهری مشابه داشته باشند؛ بنابراین تشخیص قطعی باید توسط پزشک انجام شود.

آیا HPV همیشه باعث زگیل می‌ شود؟

خیر.

در حقیقت، بیشتر انواع اچ پی وی اصلاً زگیل ایجاد نمی‌کنند.

برخی تیپ‌های کم‌خطر مانند HPV 6 و HPV 11 عامل اصلی زگیل تناسلی هستند، اما تیپ‌های پرخطر معمولاً بدون ایجاد زگیل، ممکن است باعث تغییرات سلولی شوند. به همین دلیل، نداشتن زگیل به معنای نداشتن اچ پی وی نیست.

HPV در بارداری

ابتلا به HPV در دوران بارداری معمولاً خطری برای جنین ایجاد نمی‌کند، اما لازم است تحت نظر پزشک باشید.

گاهی تغییرات هورمونی باعث بزرگ‌تر شدن زگیل‌های تناسلی در دوران بارداری می‌شود. پزشک بر اساس شرایط مادر تصمیم می‌گیرد که آیا درمان در دوران بارداری لازم است یا پس از زایمان انجام شود.

اگر باردار هستید یا قصد بارداری دارید، قبل از هرگونه درمان یا واکسیناسیون حتماً با پزشک مشورت کنید.

چه کسانی بیشتر در معرض ابتلا به HPV هستند؟

هر فردی که از نظر جنسی فعال باشد، ممکن است در طول زندگی خود به اچ پی وی مبتلا شود. با این حال، برخی عوامل احتمال ابتلا یا ماندگاری ویروس را افزایش می‌دهند:

• شروع فعالیت جنسی در سنین پایین
• داشتن شرکای جنسی متعدد
• ضعف سیستم ایمنی
• مصرف دخانیات
• سابقه ابتلا به سایر عفونت‌ های مقاربتی
• عدم دریافت واکسن اچ پی وی

داشتن یکی از این عوامل به معنای ابتلای قطعی نیست، اما آگاهی از آن‌ها می‌تواند به پیشگیری و تشخیص زودهنگام کمک کند.

HPV و سرطان؛ آیا هر فرد مبتلا به HPV به سرطان مبتلا می‌ شود؟

این سؤال یکی از رایج‌ترین نگرانی‌های افرادی است که نتیجه آزمایش اچ پی وی آن‌ها مثبت شده است. پاسخ کوتاه این است: خیر.

بیشتر عفونت‌های اچ پی وی ، به‌ویژه در افراد سالم، توسط سیستم ایمنی بدن طی یک تا دو سال کنترل و از بین می‌روند. تنها زمانی که برخی تیپ‌های پرخطر HPV برای مدت طولانی در بدن باقی بمانند، ممکن است باعث ایجاد تغییرات غیرطبیعی در سلول‌ها شوند. اگر این تغییرات به‌موقع شناسایی و درمان نشوند، در موارد محدودی احتمال تبدیل آن‌ها به سرطان وجود دارد.

مهم‌ترین سرطان‌های مرتبط با HPV عبارت‌اند از:

• سرطان دهانه رحم
• سرطان مقعد
• سرطان واژن
• سرطان فرج
• سرطان آلت تناسلی
• برخی سرطان‌ های دهان و حلق

نکته مهم این است که غربالگری منظم و واکسیناسیون می‌توانند نقش بسیار مؤثری در کاهش این خطر داشته باشند.

چگونه HPV تشخیص داده می‌ شود؟

از آنجا که اچ پی وی در بسیاری از افراد بدون علامت است، تشخیص آن همیشه بر اساس ظاهر امکان‌پذیر نیست.

پزشک با توجه به شرایط فرد ممکن است از روش‌های زیر استفاده کند.

۱. معاینه بالینی

اگر زگیل تناسلی وجود داشته باشد، پزشک معمولاً با معاینه می‌تواند آن را تشخیص دهد.

۲. آزمایش HPV

این آزمایش وجود انواع پرخطر ویروس را بررسی می‌کند و معمولاً برای غربالگری سرطان دهانه رحم در زنان انجام می‌شود.

۳. آزمایش پاپ اسمیر

پاپ اسمیر وجود تغییرات سلولی در دهانه رحم را بررسی می‌کند.

گاهی نتیجه HPV مثبت است اما پاپ اسمیر طبیعی است و گاهی برعکس؛ به همین دلیل پزشک ممکن است انجام هر دو آزمایش را توصیه کند.

۴. کولپوسکوپی

اگر نتایج آزمایش‌ها غیرطبیعی باشد، پزشک ممکن است کولپوسکوپی را برای بررسی دقیق‌تر دهانه رحم انجام دهد.

آیا HPV درمان قطعی دارد؟

در حال حاضر دارویی که خود ویروس اچ پی وی را از بدن حذف کند وجود ندارد.

اما این به معنای درمان‌ناپذیر بودن بیماری نیست.

درمان در اچ پی وی معمولاً بر روی عوارض آن انجام می‌شود؛ مانند:

درمان زگیل تناسلی
درمان ضایعات پیش‌ سرطانی
پیگیری و غربالگری منظم

در بسیاری از افراد، سیستم ایمنی بدن بدون نیاز به درمان خاص، ویروس را کنترل می‌کند.

آیا HPV درمان قطعی دارد؟

یکی از اولین سؤالاتی که پس از تشخیص اچ پی وی برای بسیاری از افراد مطرح می‌شود این است که آیا این ویروس درمان می‌شود یا خیر؟

پاسخ این سؤال کمی متفاوت از بسیاری از بیماری‌های ویروسی است.

در حال حاضر دارویی که بتواند ویروس اچ پی وی را مستقیماً از بدن حذف کند، وجود ندارد. اما این به معنای ناتوانی بدن در مقابله با ویروس نیست. در اغلب افراد، سیستم ایمنی بدن طی یک تا دو سال عفونت را کنترل و پاکسازی می‌کند، بدون اینکه نیاز به درمان خاصی باشد.

درمان‌هایی که پزشک توصیه می‌کند، معمولاً برای برطرف کردن عوارض اچ پی وی مانند زگیل تناسلی یا درمان ضایعات پیش‌سرطانی است، نه از بین بردن خود ویروس.

آیا HPV خود به‌ خود از بین می‌ رود؟

بله، در بسیاری از موارد.

اگر سیستم ایمنی بدن عملکرد مناسبی داشته باشد، احتمال پاک شدن ویروس بسیار زیاد است. به همین دلیل، پزشکان علاوه بر درمان ضایعات، بر حفظ سلامت عمومی بدن و انجام معاینات دوره‌ای نیز تأکید می‌کنند.

عواملی که ممکن است باعث ماندگاری بیشتر ویروس شوند عبارت‌اند از:

• مصرف سیگار
• ضعف سیستم ایمنی
• ابتلا به برخی بیماری‌های مزمن
• استرس شدید و طولانی‌ مدت
• عدم پیگیری پزشکی

روش‌ های درمان زگیل تناسلی

درمان زگیل تناسلی به محل، تعداد و اندازه ضایعات بستگی دارد و باید توسط پزشک انتخاب شود.

رایج‌ترین روش‌های درمان عبارت‌اند از:

داروهای موضعی

برخی داروها با تجویز پزشک روی زگیل استفاده می‌شوند و به از بین رفتن تدریجی آن کمک می‌کنند. از مصرف خودسرانه داروهای مخصوص زگیل‌های معمولی برای ناحیه تناسلی خودداری کنید، زیرا ممکن است باعث آسیب به پوست شوند.

کرایوتراپی (فریز کردن)

در این روش، پزشک با استفاده از نیتروژن مایع زگیل را منجمد می‌کند تا به‌تدریج از بین برود.

لیزر

برای زگیل‌های گسترده یا مقاوم، ممکن است از لیزر استفاده شود.

جراحی

در موارد خاص و برای ضایعات بزرگ، برداشتن زگیل با جراحی ممکن است بهترین گزینه باشد.

نکته مهم: درمان زگیل به معنی حذف کامل ویروس از بدن نیست؛ بنابراین پیگیری پزشکی و رعایت توصیه‌های پزشک اهمیت زیادی دارد.

واکسن گارداسیل چیست؟

واکسن گارداسیل (Gardasil) یکی از مؤثرترین روش‌های پیشگیری از ابتلا به انواع مهم اچ پی وی است.

این واکسن با تحریک سیستم ایمنی بدن، احتمال ابتلا به برخی تیپ‌های پرخطر و همچنین تیپ‌هایی که عامل بیشتر زگیل‌های تناسلی هستند را کاهش می‌دهد.

گارداسیل برای درمان اچ پی وی یا زگیل موجود طراحی نشده است، بلکه هدف اصلی آن پیشگیری از ابتلا به انواع مشخصی از ویروس است.

بهترین سن تزریق واکسن HPV

بیشترین اثربخشی واکسن زمانی است که پیش از شروع فعالیت جنسی تزریق شود.

با این حال، در بسیاری از افراد بزرگسال نیز ممکن است با نظر پزشک، واکسیناسیون همچنان سودمند باشد.

تعداد دوزهای واکسن بر اساس سن فرد و شرایط پزشکی تعیین می‌شود.

آیا بعد از ابتلا به HPV هم واکسن مفید است؟

بله، در برخی شرایط ممکن است همچنان مفید باشد.

اگر فرد به یک نوع اچ پی وی مبتلا شده باشد، واکسن می‌تواند از ابتلا به سایر تیپ‌هایی که هنوز با آن‌ها مواجه نشده است، محافظت کند. البته تصمیم‌گیری درباره واکسیناسیون باید با نظر پزشک انجام شود.

آیا واکسن گارداسیل عوارض دارد؟

مانند بسیاری از واکسن‌ها، گارداسیل نیز ممکن است عوارض خفیف و موقتی ایجاد کند که معمولاً ظرف چند روز برطرف می‌شوند.

شایع‌ترین عوارض عبارت‌اند از:

• درد یا قرمزی محل تزریق
• تورم خفیف
• تب خفیف
• سردرد
• احساس خستگی

بروز عوارض شدید بسیار نادر است و در صورت مشاهده علائم غیرعادی باید با پزشک تماس بگیرید.

چگونه از HPV پیشگیری کنیم؟

هرچند هیچ روشی خطر ابتلا را به صفر نمی‌رساند، اما رعایت این نکات می‌تواند احتمال ابتلا را به میزان قابل توجهی کاهش دهد:

• دریافت واکسن اچ پی وی در زمان مناسب
• استفاده صحیح از کاندوم (با وجود اینکه محافظت کامل ایجاد نمی‌ کند)
• محدود کردن تعداد شرکای جنسی
• انجام غربالگری منظم در زنان
• ترک سیگار
• تقویت سیستم ایمنی با سبک زندگی سالم

باورهای اشتباه درباره HPV

❌ اگر HPV داشته باشم، حتماً سرطان می‌ گیرم.

خیر. بیشتر عفونت‌ ها بدون ایجاد سرطان برطرف می‌شوند.

❌ فقط زنان به HPV مبتلا می‌ شوند.

خیر. مردان نیز ممکن است به اچ پی وی مبتلا شوند و ویروس را منتقل کنند.

❌ اگر زگیل ندارم، HPV ندارم.

نادرست است. بسیاری از مبتلایان هیچ علامتی ندارند.

❌ واکسن گارداسیل باعث درمان HPV می‌ شود.

خیر. این واکسن برای پیشگیری است، نه درمان.

سوالات متداول

توصیه داروساز داروشفا

اگر پزشک برای شما واکسن گارداسیل تجویز کرده است، بهتر است آن را از داروخانه‌ ای تهیه کنید که زنجیره سرد و شرایط نگهداری استاندارد را رعایت می‌کند. همچنین در صورت داشتن سؤال درباره نحوه نگهداری، زمان‌بندی دوزها یا شرایط تزریق، می‌توانید از مشاوره داروساز بهره‌مند شوید.

جمع‌ بندی

ویروس اچ پی وی یکی از شایع‌ترین عفونت‌های ویروسی در جهان است و بسیاری از افراد در طول زندگی خود با آن مواجه می‌شوند، بدون آنکه متوجه شوند. آگاهی، غربالگری منظم، مراجعه به‌موقع به پزشک و واکسیناسیون از مهم‌ترین راهکارهای کاهش عوارض این ویروس هستند.

اگر پزشک تزریق واکسن گارداسیل را برای شما یا اعضای خانواده‌تان توصیه کرده است، می‌توانید برای اطلاع از موجودی، شرایط نگهداری و دریافت مشاوره دارویی با داروخانه داروشفا در ارتباط باشید.